Wieringer Skuutje WR60

Het oudste nog varende vissersschip van Nederland.

 



6 januari 2012


De WR60 wordt ook beschreven in het boek 'Verdwenen schepen' van G.J.Schutten (Walburg Pers, 2004)
Behalve een beschrijving van het type is van de WR60 het lijnenplan opgenomen.

Tot ca. 1890 werden door de Wieringse vissers vele zogenaamde schuitjes gebruikt. ... Nadien gingen de vissers in groten getale over op Wieringer aken, waarbij het aantal schuitjes gestaag afnam. Deze schuitjes hadden een lengte van 9 à 9,5 m bij een breedte van ongeveer 3,3 m. Hun vlak was voor en achter vrij puntig. De voorsteven was gebogen en de achtersteven recht. De zijden waren gladboordig met een berghout. De inrichting was hetzelfde als bij de grote blazer. Onder het voordek was een klein vooronder. De boeg of het kabelgat was te klein om daar een slaapplaats te realiseren. De visser sliep op een bank. Schuitjes waren eenmansboten.

7 januari 2012


Om ook tijdens minder gunstige weersomstandigheden aan het schip te kunnen werken, wordt over het schip een tent opgetrokken.



8 januari 2012


Dankzij de tent is de WR60 op het werfweiland goed zichtbaar. En niet alleen vanaf de Westerlanderlaan maar ook vanaf de Betonweg (N99).





20 januari 2012


De ontmanteling gaat verder. De laatste hand wordt gelegd aan de verwijdering van voordek en bun. Dat levert mooie doorkijkjes op.







26 januari 2012


 


2 februari 2012


De stevenbalk is bijna geheel vrijgemaakt. Nu wordt onderzocht hoe hij aan de onderkant aan het vlak is gemonteerd.
De stevenbalk zal samen met het vlak als eerste vervangen gaan worden.




8 februari 2012


De afgelopen twee maanden is het schip op de werfweide in Westerland ontmanteld. Langzamerhand zijn we zo ver dat er nieuw hout in het schip geplaatst kan worden.
Om dit moment te accentueren hebben we op woensdag 7 maart een speciale bijeenkomst georganiseerd.

11 februari 2012
Vandaag is de laatste dag van een periode van 14 dagen continue vorst. Ondanks de kou is er buiten toch doorgewerkt aan het schip. Samen met de stevens is nu het vlak er uit: veel matig hout dat bij de restauratie meteen vervangen wordt. Ook komen er een aantal houten nagels tevoorschijn.
In het gerestaureerde schip zullen, naast roestvrijstalen, ook weer houten nagels zijn verwerkt.









16 februari 2012
Op schragen liggen de planken voor het vlak om afgetekend en afgezaagd te worden. Op het gras ligt het oude vlak met de houten nagels.






25 februari 2012
Het eerst vlakdeel zit op zijn plaats! Daarmee is het ook het eerste nieuwe hout dat in het skuutje wordt geplaatst.
Het nieuwe vlak is in zijn geheel eerst naast het skuutje gemaakt. Het oude vlak was, vermoedelijk door een eerdere restauratie, aan de ene kant minstens 5 cm smaller dan aan de andere kant. Het nieuwe vlak is weer symetrisch.
Als het hele vlak er onder zit komen de stevens aan de beurt. Er wordt naarstig gespeurd naar het juiste hout.









 

4 maart 2012


7 Maart vindt de lancering plaats van 3 artikelen waarmee de restauratie van het Wieringer skuutje wordt ondersteund:

  • Het nieuwe liedje 'Wieringer skuutje' op CD
    door Mark en Jeroen Zijlstra.
  • Velletje met 10 speciale PostNL postzegels voor
    brieven tot 20 gram.


De artikelen zijn inmiddels uitverkocht.

 

  • Het door Hans Blank gemaakte bronzen beeldje van het skuutje.

Stichting Vrienden van de Wieringer Aak
Hippolytushoef
Bankrekening: ING 1235825

7 maart 2012


Er was veel interesse en enthousiasme voor de Startbijeenkomst. In de ochtend is RTV N-H langs geweest. Er zijn zowel radio als TV opnames gemaakt. In de middag bezochten, ondanks de regen, circa 40 personen het werfweiland.
In de middag waren ruim 80 geïnteresseerden aanwezig in het atelier van Hans Blank. Hier vond de werkelijke formele start van de restauratie plaats met de lancering van het speciale liedje van Mark en Jeroen Zijlstra, de speciale postzegels en het bronzen beeldje. Op radio, TV, krant en internet is veel aandacht aan de Startmanifestatie besteed.


Kees Hos voor de TV camera


De broers Piet en Jaap Breet, die nog bij hun vader op het skuutje gevist hebben, voor de radio microfoon.


Circa 40 bezoekers trotseerden de regen en kwamen naar het werfweiland.


Belangstelling van collega schippers/restaurateurs en vanuit de politiek.


Het atelier van Beeldhouwer Hans Blank, de plaats waar de Startbijeenkomst plaatsvond.


Burgemeester Theo van Eijk geeft blijk van zijn enthousiasme voor het project.


Monique Boersen - Breet, kleindochter van de laatste visser op de WR60, ontvangt het eerste beeldje uit handen van beeldhouwer Hans Blank.


Mark Zijlstra, geassisteerd door zijn broer Jeroen, zingt het speciaal gecomponeerde liedje 'Wieringer skuutje' (op CD verkrijgbaar).



17 maart 2012


Vanaf het moment dat het skuutje naar Wieringen is gekomen, krijgt het regelmatig aandacht in de media, met name na de Startbijeenkomst op 7 maart 2012.
Vanaf heden is onder het kopje 'Media' een overzicht te vinden van de artikelen in kranten, internet links, radiointerviews en TV opnames die zijn verschenen.


21 maart 2012


De Belastingdienst heeft het restauratie project de ANBI status heeft gegeven. Daarmee kunnen giften aan de Vrienden van de Wieringer Aak bij de eigen belastingaangifte eventueel verrekend worden. Dit met terugwerkende kracht tot 1 december 2011.


23 maart 2012


Het project blijft belangstelling trekken vanuit de media. Vandaag kwam MKM (Maak Kennis Met, www.maakkennismet.net) langs en zijn er door Wim de Bruijn en Theo Kampa foto's gemaakt voor het vaktijdschrift 'Spiegel der Zeilvaart'.









27 maart 2012


Zojuist zijn we op de hoogte gebracht van de toezegging van het Prins Bernhard Cultuurfonds dat zij het project ruim gaan ondersteunen. Daarmee wordt de finaciering van het project een stuk zekerder: ongeveer driekwart van de benodigde gelden zijn inmiddels binnen of toegezegd.
De restauratie, met alle activiteiten daar omheen, kan in volle vaart verder!

4 april 2012


Het skuutje blijft aandacht trekken. Afgelopen week werd het project uitgebreid besproken in het tweewekelijkse huis-aan-huisblad 'MKM Hollands Kroon'.
Het bronzen skuutje wordt ook nog regelmatig gekocht evenals de CD met het door Mark en Jeroen Zijlstra gemaakte liedje.
Onlangs is de voorraad postzegels aangevuld: de belangstelling daarvoor is onveranderd groot.


19 april 2012


Nieuw hout arriveert bij Kaan.

In Groningen is een mooie droge stam eiken op de kop getikt. Voor de restauratie is de stam met name geschikt omdat de hij niet recht is en er aan boord van een houten schip bijna geen recht hout voorkomt: het hout heeft van zichzelf een kromming die er anders in gezaagd zou moeten worden.




24 april 2012


Tweedehands kleding draagt bij aan restauratie van Wieringer skuutje WR60

Vandaag werden we verblijd met een gift van € 1000 van Rotary Wieringerland die de opbrengst uit het inzamelen van oude kleding weggeeft aan goede doelen.
Met deze gift wordt de nieuwe steven van het skuutje gefinancierd.
Gerlof de Vries en Dorus Rasch van de Rotary Wieringerland overhandigden de cheque aan Kees Hos die aangaf dat hij mede dankzij de oude kleding voortvarend kan verder timmeren aan het historische scheepje.



12 mei 2012


Het vlak is nu volledig vervangen. Ook zijn de stevens aan het vlak vastgezet. Op het vlak komen de nieuwe liggers.



31 mei 2012


Ouderdom van het skuutje bevestigd: omstreeks 1840 gebouwd.

Een houten schip moet regelmatig van nieuw hout worden voorzien. Bij de restauratie van het skuutje is gezocht naar hout dat misschien al vanaf de bouw in het schip heeft gezeten. Uit het vlak zijn uit twee planken monsters opgestuurd naar het Centrum voor Dendrochronologisch onderzoek, een afdeling van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.
De leeftijd van een plank is te bepalen met behulp van de jaarringen: doordat de groei van een boom niet elk jaar hetzelfde is, geeft het patroon van jaarringen een vingerafdruk van de leeftijd van de boom. Doordat er internationaal van duizenden bomen gegevens worden uitgewisseld kan zelfs bepaald worden waar de boom waaruit de plank is gehaald, is gegroeid.

Afgelopen week kregen we de resultaten van de monsters die we hebben opgestuurd.
Eén stuk hout is vermoedelijk in het schip gekomen toen de eerste motor in het skuutje werd geplaatst. Het andere, afkomstig uit een plank die wat meer naar voren in het vlak zat, komt uit een boom die na 1829 is gezaagd en waarvan de oudste jaarring dateert van 1690. Bijzonder is ook dat men de oorsprong van de boom heeft kunnen achterhalen, een eik uit het Moezelgebied in Frankrijk.
En dat alles met een zekerheid van 99,90%!

Klik hier om het volledige verslag te kunnen lezen






Deel uit het verslag van het Nederlands Centrum voor Dendrochronologie



Grafisch wordt de afstand van de jaarringen van het momster in groen (het stuk hout uit het skuutje) afgezet tegen de referentie (in blauw).


7 juni 2012


Avondvierdaagse loopt € 500 bij elkaar voor de restauratie

Vanavond is het restauratiefonds van het skuutje met een bedrag van € 500 verrijkt. De Soroptimisten, de organisatie die de afgelopen 4 dagen de Avondvierdaagse op Wieringen heeft geöorganiseerd, hadden aan burgemeester Theo van Eijk gevraagd de betreffende cheque tijdens de eindmanifestatie in de sporthal in Hippolytushoef te overhandigen aan de Stichting Vrienden van de Wieringer Aak. De cheque werd in dank aanvaard!
Onder de deelnemende scholen werd een informatieles over het hout van het Wieringer skuutje verloot. De winnende school werd de Alvitlo uit Hippolytushoef.

9 juni 2012


Vaktijdschrift Spiegel der Zeilvaart besteedt aandacht aan de restauratie

In het juni nummer van de Spiegel der Zeilvaart wordt uitgebreid aandacht besteed aan de restauratie van het skuutje incusief alle acties rond de restauratie.
Klik hier voor het volledige artikel.


25 juni 2012


Stichting Goede Doelen Nh1816 maakt nieuwe motor voor het skuutje mogelijk

De Stichting Goede Doelen Nh1816 heeft laten weten dat zij de restauratie gaan ondersteunen door de aanschaf van een nieuwe motor te financieren!
In de begroting van de restauratie van het skuutje was rekening gehouden met de revisie van de 36 jaar oude motor. Nu kunnen we op zoek naar een nieuwe stille motor!


Hein Aanstoot, commissaris bij de Noordhollandsche van 1816, laat zich door Kees Hos uitgebreid informeren over de restauratie.

 12 juli 2012


Informatieles over het hout van het skuutje

Tijdens de avondvierdaagse heeft de Alvitlo school uit Hippolytushoef een les gewonnen over het hout van het skuutje. Tjeerdo Wieberdink vertelde over het hout van het schip, de bepaling van de ouderdom van het hout door middel van dendrochronologisch onderzoek en over houtverbindingen.

12 juli 2012


Hout halen bij 'Inlands hout' in Burgum (Friesland)

'Inlands hout' van Jaap van Leersum in Burgum (Friesland) bleek een zeer mooie partij krommers (krom gegroeid hout, speciaal geschikt voor spanten ed) op de kop getikt te hebben. Ze zijn gerooid in Duitsland in een gebied dat geschikt gemaakt wordt voor de winning van bruinkool.
Naast krommers hebben we er ook een paar mooie brede dikke planken gekocht voor de bun.









20 juli 2012


De bunschotten en de onderste gangen

Op het vlak zijn de afgelopen week de bunschotten geplaatst. Vervolgens kon er begonnen worden aan de eerste (onderste) gangen. Omdat er een fikse torsie in het voorste deel zit, moeten de planken in het vuur gebogen worden.
Als de eerste gang aan het vlak vast zit en ook bevestigd is aan de spanten, keert de stevigheid van het schip terug, essentieel voor het transport van het schip naar Den Oever waar het tijdens de Flora & Visserijdagen eind augustus bezichtigd kan worden.


De bun wordt zichtbaar.


Kees Hos en Cor Dekker tekenen de mal van de onderste gang op het nieuwe hout af.




De onderste gangen worden passend gemaakt.

23 juli 2012


De oude Bolinder

Op Texel, in Oudeschild, op de zolder van de Oude Vismarkt, is een ruimte ingericht over het heden en verleden van de Texelse visserij. Daar troffen we de eerste motor, een Bolinder, van het Wieringer skuutje aan. Deze ongeveer 8 pk motor is in 1942 in het skuutje gezet en omstreeks 1976 vervangen.
De motor is eigendom van Adrie Hutjes van de TX44. Hij heeft de motor gereviseerd en weer draaiend gemaakt.



27 juli 2012


De laatste delen van de onderste gang worden in vorm gebogen

De onderste gang zit bijna op zijn plaats. De delen uit het achterschip zijn nu ook gezaagd en worden boven het vuur zo warm gemaakt dat ze makkelijker in de juiste vorm gebogen kunnen worden.



27 juli 2012


De krommers worden op De Haukes afgeleverd

Vandaag kwam een onverwachts telefoontje: op De Haukes was een grote vrachtwagen met de bestelde krommers gearriveerd.
In een loods van Gerrit van Zoonen is het hout opgestapeld om later tot spanten verwerkt te worden.








21 juli 2012


17 augustus 2012


Organisatie Vistival sponsert restauratie


Vandaag hebben we € 300,- van Bob Schuiling, namens de organisatie van het Vistival 2012, ontvangen!
Een verslag van de bijeenkomst verscheen op www.dichtbij.nl en bij Noordkop Nieuws.

19 augustus 2012


Nieuwsbrief in verband met naderende Flora & Visserijdagen


Het skuutje wordt tijdens de Flora & Visserijdagen op de kade van de haven van Den Oever gezet. Ter gelegenheid van dit bijzondere feit is een speciale nieuwsbrief verschenen.

23 augustus 2012


Het skuutje is in Den Oever gearriveerd

Chauffeur Ronald Helder van transportbedrijf Kaan reed de dieplader van Westerland naar Den Oever. Ron Boersen van machinefabriek Luyt hees het skuutje in Westerland op de dieplader en plaatste het scheepje vervolgens in Den Oever voor het laadplatform van de visafslag.
Het skuutje is klaar om deel te nemen aan de activiteieten rond de Flora- en Visserijdagen!


23 augustus 2012


RTV Noordkop legt transport skuutje naar Den Oever op film vast.



Wederom heeft Martien de Graaf van RTV Noordkop een mooie film over de activiteiten rond de restauratie van het skuutje gemaakt.


13 september 2012


De schipperscursus is gestart

Vandaag is de Schipperscursus met 12 cursisten gestart. Deze en volgende donderdag wordt er vanaf 18:30 uur vanuit Den Oever gevaren. Omdat de zon tegen 20:00 uur ondergaat, blijft de instructie dit najaar tot deze 2 avonden beperkt.
In januari 2013 starten de 4 theorieavonden. In mei volgen nog 3 uitgebreidere praktijkonderdelen.


Sandra, een van de cursisten, maakte een verslagje over de eerste praktijkavond:

Rond 18.30 was de verzamelplaats van de eerste kennismaking met het zeilschip WR 4 van Kees Hos op de kade in Den Oever.
Een leuke enthousiaste ploeg verzamelde zich op de kade waarbij Tjeerdo Wieberdink en de eigenaar van de WR 4 ons van harte welkom heette.
Op de WR 4 gaan we leren zeilen om daar de eerste beginselen van het zeilen met een oud vissersschip onder de knie te krijgen.
Als dan de restauratie van de WR 60 is voltooid dan kunnen we daar mee het ruime sop kiezen.

Sommige hadden al veel zeilervaring en andere weer weinig tot geen maar dat was geen probleem, we gingen vanavond al voor het eerst het zeegat uit bij Den Oever en de weeromstandigheden waren dan ook optimaal.
Tjeerdo legde ons uit dat hij de groep zoveel mogelijk zelf alles liet doen om zo zelf meteen te ervaren hoe de verschillende taken aan boord waren verdeeld en wat de verschillende werkzaamheden waren.
Er kwamen meteen allemaal fantastische termen voorbij zoals de DIRK doorzetten. Dat hadden we nog niet eerder gehoord.

En toen we allemaal aan boord stapten van de WR 4 waar we onze eerste vaar/vuur doop kregen werd het al snel duidelijk dat de groep over het schip werd verdeeld.
Er werden fokkenmaten aangewezen, iemand was verantwoordelijk voor het grootzeil, de zwaarden moesten op het juiste ogenblik naar beneden en naar boven iemand aan het roer, het schip moest worden losgemaakt en zo werden de meesten van ons meteen ingezet.
Wauw en daar gingen we dan zeilend de haven uit, ik mocht aan het roer plaatsnemen en het was fantastisch!
Buiten leerde we alles over de werking van de zwaarden en hoe we overstag moesten en wat de werking van de fok was.
Daarna gingen we wisselen van taak waardoor de meesten van ons de eerste avond al verschillende dingen hebben gedaan en geleerd.
Het was een super avond en ben zeer benieuwd naar alles wat we nog gaan ervaren en leren.

Over de tweede praktijkavond schreef Simon het volgende:

Donderdag 20 september was het weer zo ver, de tweede praktijkavond van de schipperscursus was een feit. Bij aankomst was men al druk bezig met het verhalen van de WR 173 waardoor een ongestoorde afvaart van het "cursus schip" de WR4 mogelijk werd.

Uiteraard wederom onder de vakkundige leiding van Tjeerdo en Kees werd het schip vaargereed gemaakt en het was goed te merken dat door de instructie van verleden week dit ondanks een kleinere aantal cursisten deze avond dit behoorlijk sneller ging.

Al gauw werden de termen de "dirk" doorzetten opgevolgd door "katten en geijen" hetgeen ter geruststelling voor de dierenliefhebbers geen enkele relatie heeft met welk huisdier dan ook. Deze term wordt gebruikt om op eenvoudige wijze het oppervlak van het grootzeil te verkleinen zonder dit geheel te hoeven strijken. Erg handig ten tijde van de afvaart en het gijpen met harde wind.

Probleemloos koos de WR4 het ruime sop en terloops werd de bovengenoemde gijp manoeuvre nog even geoefend (dit keer niet met harde wind) en waren we op open water.

Er werd gevraagd welke cursist het commando wilde overnemen en de overstag manoeuvre wilde laten uitvoeren met een beperkt (4) aantal cursisten het feit dat de vrijwilliger zich niet binnen 5 seconden aanmeldde geeft al aan dat er beslist nog veel valt te leren!

Na enkele malen overstag te zijn geweest en het opzoeken van de ondiepte naast de vaargeul (om de invloed hiervan op het schip duidelijk te maken) was het tijd de haven op te zoeken waarbij we met een nieuw fenomeen te maken kregen in de vorm van stroming van het opkomend tij en de geopende spui sluizen. Na de nodige overstag manoeuvres kwamen we in het donker terug en werd het meteen overduidelijk waarom elke lijn en val een vaste plaats dient te hebben op het schip. Toen alle zaken weer netjes waren opgedoekt en de WR 173 weer op haar plaats lag was het tijd om naar huis te gaan.

Kortom wederom een leerzame avond doorspekt met veel mooie verhalen van weleer met uiteraard vaak een educatief tintje.

15 september 2012


Tot het berghout kaal

Voor het monteren van de nieuwe spanten is het nodig dat de nieuwe huid verder naar boven wordt opgetrokken. Daarom is nu de oude huid tot het berghout verwijderd.


19 september 2012


De uitslag van de loterij is bekend

Afgelopen zondag heeft Mark Zijlstra, onder toezicht van Dick Butijn, de winnende loten getrokken.

De winnaars zijn:

  • Serie F: lot nummer 9: Ivor van Klink, Makkum
  • Serie K: lot nummer 33: Rindert Jansen, Slootdorp
  • Serie R: lot nummer 42: Reijer Jorna, Den Oever



Hans Blank deelde in zijn werkplaats de prijzen uit.
Van links naar rechts: Mark Zijlstra, Reijer Jorna, Hans Blank, Ivor van Klink, Rindert Jansen en Dick Butijn.

8 oktober 2012


Afgelopen week ontvingen we een royale gift van Deep BV, Hydrografie & Geofysica uit Amsterdam!

Met deze gift kunnen we onze voorraad roestvrijstalen schroefnagels ruimschoots aanvullen. Er zijn er inmiddels 400 in het schip verwerkt en we verwachten dat er nog minstens 1000 van deze sterke, maar dure, schroefnagels nodig zijn.
De gift is erg welkom. Dank!

8 november 2012


Plannen voor een drijvende steiger.

Toen het skuutje in augustus op de kade van de haven van Den Oever stond, kwamen we erachter dat het schip net iets te klein is om goed tussen de meerpalen te kunnen afmeren. Doordat het korter is dan de Wieringer aken bestaat het gevaar dat het schip naast een meerpaal terechtkomt en beschadigd wordt door de kademuur.
In een overleg met de havenmeesters is bedacht dat een drijvende steiger voor de aken en het skuutje dé oplossing is.
Inmiddels is informatie ingewonnen en is het duidelijk dat een drijvende steiger een erg kostbare zaak is die absoluut niet binnen het budget van de restauratie past. Er heeft inmidels overleg plaatsgevonden met het gemeentebestuur om te kijken in welke richting een oplossing gevonden moet worden.


12 november 2012


Marijke van Wijk heeft een aantal linoleumsnedes rond de restauratie van het skuutje gemaakt. Eén daarvan is gebruikt voor een wenskaart.



Over de linoleumsnedes volgt op termijn aanvullende informatie.

15 november 2012


De laastste oude spanten

Bijna alle spanten zijn vervangen. Inmiddels is er begonnen aan het zeilwerk, de constructie waarin de ongestaagde mast staat.
Het werfweiland ligt langzamerhand vol met residuen van het skuutje.









22 november 2012


Het maken van de zeilen is begonnen

Vandaag is op de nettenzolder van de CIV in Den Oever (de Coöperatie) gestart met het maken van de zeilen. 6 Zeilmakers hebben het vlasdoek voor fok en grootzeil uitgerold en afgesneden. Er kan een begin gemaakt worden met het aan elkaar zetten van de banen: ’meters maken’.

Het zeilnaaien gaat uit van de technieken die beschreven zijn in het 'Handboek Zeilnaaien' van Kees Hos. Hoewel de voorraad aardig is geslonken, zijn er nog enkele exemplaren te bestellen. Stuur ons een bericht via het menu Contact.








1 december 2012


Precies een jaar geleden arriveerde het skuutje op het werfweiland

Een jaar geleden arriveerde het skuutje met behulp van de dieplader van Kaan en de kraan van Jan Luijt op het werfweiland. Zie het Verslag 2011 voor een mooi overzicht van alle werkzaamheden. Afgelopen week werd een mijlpaal bereikt: alle spanten zijn vervangen of kaalgeschuurd.
Het schip is ontzettend zwaar gebouwd: wat een hoeveelheid spanten. Vermoedelijk is de constructie zo zwaar omdat het scheepje oorspronkelijk niet in de haven kon liggen maar steeds moest droogvallen tegen het eiland aan. Er zit meer hout in de spanten verwerkt dan bij de grotere aken.




6 december 2012


Dorpsfeest Westerland steunt de restauratie

Van het Dorpsfeest Westerland kregen we een mooi Sinterklaascadeau: we ontvingen het bericht dat zij ons hebben opgenomen bij de organisaties die in 2012 een donatie van ze ontvangt.

Hartelijk dank!